استثنایی

کم توان ذهنی اختلالی است که گذشته عقب ماندگی نام داشت اما امروزه واژه کم توان ذهنی جایگزین اصطلاح عقب ماندگی ذهنی شده ، این واژه برای افرادی به کار میرود که نسبت به هم سن و سالان خود عملکرد متفاوت‌تر و بهره هوشی پایینتری دارند.

دو مولفه اصلی که در کم توان ذهنی به کار می‌رود توانایی ذهنی محدود و اشکال در سازگاری اجتماعی است.

آموزش امری مهم و حیاتی برای مقابله کردن با بسیاری از مشکلات و چالشهای زندگی برای این افراد است . والدین و مسولان باید به این موضوع بسیار اهمیت بدهند . در گذشته افراد بر این باور بودند که کودکان کم توان ذهنی قادر به یادگیری چیز زیادی نیستند و باید در موسسات و مراکز جدا زندگی کنند ، ولی امروزه نگرش‌ها و باورها در مورد این کودکان تغییر کرده است. امروزه عامل مهمی که باعث توسعه آموزش و پرورش کودکان دارای نیازهای ویژه شده است گسترش اطلاعات و آگاهی دادن به والدین این کودکان جهت غنی‌سازی اوقات فراغت در آنهاست. کودکان کم توان ذهنی به آموزش و نیازهای خاصی احتیاج دارند تا بتوانند در فعالیت‌های روزمره خود شرکت کنند. یعنی آنها نیازمند به محیط‌های ویژه‌ای برای آموزش هستند که می‌تواند پاسخگوی نیازهای ویژه آنها باشد و با ویژگی روحی آنها سازگار باشد به نحوی که در تعامل با دنیای اطرافشان آسان‌تر برخورد کنند و از حداکثر توانایی‌های خود استفاده کنند.

در تدوین برنامه درسی کارکردی باید مؤلفه‌های در نظر گرفته شود :

آموزش شغلی باید در همه پایه‌های تحصیلی مورد تاکید قرار بگیرد، برقراری ارتباط بین مطالب کلاس درس با دنیای واقعی ، فراهم کردن آموزش محله محور، ترکیب حرفه آموزی با آموزش مهارت‌های زندگی.

 

 قراچه و همکاران(۱۳۹۸) مطالعه‌ای به عنوان بررسی اثر بازی‌های حرکتی خلاق بر رشد مهارت‌های اجتماعی کودکان کم توان ذهنی آموزش‌پذیر انجام داده‌اند که نتایج نشان داد که استفاده از بازی‌های حرکتی خلاق بر مهارت‌های اجتماعی کودکان کم توان ذهنی آموزش‌پذیر موثر بوده زیرا فرصت‌های تمرینی ، شرایط مطلوب و داشتن برنامه‌های مفرح و متنوعی را برای کودکان به وجود می‌آورد.

 

نادری و همکاران (۱۳۹۹) پژوهشی در مورد شناسایی مشکلات آموزش کودکان با نیازهای ویژه انجام دادند که در این پژوهش منبع تجربه سرپرستان کودکان بوده که ۱۵ نفر از آنها را به شیوه نمونه گیری هدفمند انتخاب کرده که با آنها مصاحبه کرده و گفتگوها را تجزیه و تحلیل می‌کنند که نتایج به دست آمده به این صورت بوده است عواملی که باعث ایجاد مشکلات آموزشی این گروه از دانش آموزان در مدارس ویژه می‌شوند شامل : کیفیت معلم ، برنامه درسی، فضایی آموزشی ، امکانات و کارکنان اجرایی هستند. با این پژوهش می‌توان تا حد امکان بستر مناسبی برای شکوفایی توانایی‌های و استعدادهای این گروه از دانش آموزان را فراهم کرده و محیطی غنی برای کسب مهارت‌های آنان فراهم کرد.

 

 

روش پژوهش از نوع مروری است که از تحلیل مقاله‌ها انجام شده است.

 

نظر محقق در مورد مقاله قراچه و همکاران ( ۱۳۹۸) که به بررسی اثر بازی‌های حرکتی برای رشد مهارت‌های اجتماعی کودکان کم توان ذهنی پرداخته بودند همسو و یکسان است چون افراد با استفاده از بازی درمانی محیطی امن برای کودکان کم توان ذهنی می‌سازند که باعث تخلیه هیجانی، کاهش تنش و بیان آزاد عواطف و احساساتشان میشود. در بازی درمانی می‌توان شیوه‌های مختلفی مثل لوگو درمانی و عروسک درمانی را به کار برد که روش‌های قدیمی و کاربردی هستند. این روش‌ها باعث رفع مشکلاتتی مثل روان روانی _ اجتماعی، اختلال‌های رفتاری ، پیش فعالی و... می‌شود.

همچنین نظر محقق در مورد مقاله نادری و همکاران(۱۳۹۹) که به بررسی مشکلات آموزش کودکان کم توان ذهنی از طریق سرپرستان آنها پرداخته بودند یکسان است زیرا تنها سرپرستان و کسانی که با این کودکان در ارتباط اند می‌توانند اطلاعات دقیقی بابت کودکان و مشکلات خواسته‌هایشان بگویند تا مسئولین مربوطه به حل این مشکلات و برآورده کردن خواسته‌های کودکان بپردازند.

 

نتایج محقق از بررسی دو مقاله این است که آموزش بازی درمانی به سرپرستان یا انجام بازی درمانی توسط کسانی که با کودکان دارای نیازهای ویژه در ارتباط اند باعث کاهش احساس کهتری در کودکان شده زیرا کودکان با دیدن عروسک گردانی و الگوبرداری از آنها و همچنین با دیدن عروسک‌های دارایی نقص می‌آموزند که چگونه خود ارزیابی بهتری در مورد خود داشته باشند و احساس کاستی نکنند و خود را با دیگران مقایسه نکرده و راه های مقابله با نگرانی‌ها و سختی‌ها را بیاموزند و مقابله کنند و خود را ارزشمند بدانند.

نویسنده:فهیمه سلمان اقا